“Mẹ có biết, làn da của trẻ sơ sinh mỏng hơn da người lớn đến 5 lần? Đó là lý do vì sao chỉ một chút ẩm ướt hay ma sát từ bỉm cũng có thể dẫn đến hăm tã. Nhìn con khó chịu, đau rát đến mức bỏ bú, chắc hẳn mẹ nào cũng xót xa. Vậy làm sao để hết hăm tã ở trẻ sơ sinh một cách an toàn và nhanh chóng? Hãy cùng gỡ rối “chuyện cái mông đỏ” qua những kinh nghiệm chăm sóc da dưới đây.
1. Hăm tã ở trẻ sơ sinh là gì?
Hăm tã, hay còn gọi là viêm da tã lót, là một dạng viêm da thường gặp nhất ở vùng mặc tã của trẻ sơ sinh. Tình trạng này khiến da bé trở nên đỏ, đóng vảy, đau rát và nhạy cảm hơn. Hầu hết các trường hợp hăm tã sẽ khỏi khi được chăm sóc tại nhà đúng cách. Ở mức độ nhẹ, da bé chỉ đỏ và nhạy cảm, nhưng hăm tã nghiêm trọng có thể xuất hiện các vết loét hở gây đau đớn.
Hăm tã có thể được phân loại theo nguyên nhân cụ thể. Loại phổ biến nhất là hăm tã kích ứng, do da tiếp xúc lâu dài với độ ẩm, nước tiểu và phân. Tiếp đến là hăm tã do nấm (Candida), gây ra bởi sự phát triển quá mức của nấm men. Ngoài ra còn có hăm tã do vi khuẩn, một tình trạng hiếm gặp do các vi khuẩn như tụ cầu gây ra, và hăm tã do dị ứng, xảy ra khi da bé phản ứng với thành phần trong tã hoặc kem chống hăm.
2. Lý giải nguyên do khiến trẻ sơ sinh bị hăm tã
Hăm tã ở trẻ sơ sinh xảy ra do sự kết hợp của nhiều yếu tố. Nguyên nhân hàng đầu là tiếp xúc lâu dài với ẩm ướt. Khi tã không được thay thường xuyên, da tiếp xúc liên tục với độ ẩm và các chất kích ứng trong nước tiểu, phân.
Bên cạnh đó, da nhạy cảm và mỏng manh của trẻ sơ sinh cũng khiến bé dễ bị hăm. Làn da trẻ mỏng hơn và có độ nhạy cảm cao hơn nhiều so với da người lớn. Cọ xát là một yếu tố khác, tã quá chật hoặc thô ráp sẽ chà xát vào vùng da nhạy cảm, gây tổn thương lớp bảo vệ da.
Môi trường ẩm ướt trong tã là điều kiện thuận lợi cho nhiễm trùng hoặc nhiễm nấm phát triển, gây bệnh. Phản ứng với hóa chất cũng là một nguyên nhân, da trẻ có thể bị dị ứng với các hóa chất tạo mùi, chất liệu tã, hoặc các thành phần có trong bột giặt, chất làm mềm vải. Cuối cùng, tã hoặc quần lót bằng nhựa bí bách sẽ giữ ẩm, khiến da bé bị bí, tăng nguy cơ hăm.
3. Bé nhà bạn đang ở mức độ hăm tã nào?
Việc nhận biết hăm tã ở trẻ sơ sinh là tương đối dễ dàng thông qua các dấu hiệu trên da và hành vi của bé.
3.1. Dấu hiệu nhận biết
Dấu hiệu nhận biết hàng đầu chính là vùng da bị ửng đỏ. Vùng da tiếp xúc với tã, bao gồm mông, bẹn và bộ phận sinh dục, sẽ nổi mẩn đỏ, có thể kèm theo mùi. Vùng bị hăm thường có cảm giác ấm khi chạm vào.
Bé cũng có thể xuất hiện tổn thương da như mụn nhỏ, vết sưng, phồng rộp, hoặc thậm chí là loét sâu, rỉ dịch. Các vết đỏ có thể lan rộng ra bẹn và mông đùi. Về biểu hiện hành vi, bé thường tỏ ra khó chịu, quấy khóc thường xuyên, ngủ không sâu giấc, đặc biệt là khi đi tiểu vì nước tiểu chạm vào vùng da tổn thương gây đau rát.
3.2. Các mức độ hăm tã
Các vết hăm ban đầu có thể vô hại nhưng có thể dẫn tới nhiễm khuẩn, nhiễm nấm nếu không được điều trị:
– Cấp độ 1 (nhẹ): Bé chỉ xuất hiện lác đác ban đỏ ở một vài vị trí nhỏ.
– Cấp độ 2 – 3 (trung bình): Vùng da ửng đỏ rõ rệt hơn, lan rộng ra mông, bẹn, khiến bé đau rát và khó chịu.
– Cấp độ 4 – 5 (nghiêm trọng): Vết hăm chuyển từ đỏ nhạt sang đỏ tươi, có thể xuất hiện nốt sần, mụn mủ, loét sâu, chảy máu hoặc rỉ dịch. Bé có thể kèm theo biểu hiện mệt mỏi hoặc sốt. Dấu hiệu nhiễm nấm là phát ban sưng tấy có vảy trắng, mẩn đỏ ở các nếp gấp da. Dấu hiệu nhiễm khuẩn là các nốt sưng màu vàng chứa đầy dịch (mụn mủ) và các vùng đóng vảy màu mật ong.
4. Hăm tã bao lâu thì khỏi? Làm sao để hết hăm tã ở trẻ
Thời gian khỏi còn phụ thuộc vào mức độ hăm và sự chăm sóc. Hăm tã nhẹ thường thuyên giảm trong 2-4 ngày nếu được chăm sóc tích cực tại nhà. Các trường hợp trung bình cần 3-7 ngày. Trường hợp nặng, có nhiễm trùng, có thể mất từ 1 tuần đến 1 tháng để khỏi hoàn toàn.
4.1. Các bước xử trí hăm tã tại nhà
Để hạn chế tình trạng hăm tã ở trẻ sơ sinh, điều quan trọng nhất là giữ da bé khô ráo và sạch sẽ. Đầu tiên, cần thay tã thường xuyên, lý tưởng là sau mỗi lần đi ngoài và cứ 2-3 giờ một lần. Tiếp theo là vệ sinh sạch sẽ và nhẹ nhàng: Rửa vùng mông, bẹn bằng khăn vải mềm và nước sạch còn ấm ngay sau khi bé vệ sinh. Khi da bị hăm, nên dùng bình nước phun rửa nhẹ thay vì khăn lau và tránh chà xát mạnh.
Sau khi vệ sinh, cần lau khô tuyệt đối da bằng cách vỗ nhẹ (không chà xát) bằng vải mềm. Phải đảm bảo da bé khô hoàn toàn trước khi mặc tã mới. Thỉnh thoảng, mẹ nên để da thoáng khí bằng cách cởi tã, cho bé khỏa thân nằm trên một chiếc khăn sạch ở nơi thoáng mát. Cuối cùng, cần sử dụng kem chống hăm bằng cách thoa một lớp mỏng kem hoặc thuốc mỡ (chứa kẽm oxyd) sau mỗi lần thay tã để tạo lớp màng bảo vệ da khỏi ẩm ướt.
4.2. Giải pháp phòng ngừa bổ sung
Cha mẹ cần chú ý tránh tã quá chặt để không gây cọ xát; nên tăng size tã nếu tã quá nhỏ. Nếu sử dụng tã vải, cần giặt giũ cẩn thận và thêm một chu trình xả để loại bỏ hoàn toàn xà phòng/chất tẩy rửa gây kích ứng, đồng thời tránh sử dụng chất làm mềm vải.
Về sản phẩm vệ sinh, nên hạn chế dùng khăn ướt khi trẻ đang bị hăm. Nếu dùng, chọn loại có độ pH trung tính, không cồn, không xà phòng. Ngoài ra, cha mẹ cần tránh ủ quá kỹ cho bé, điều này sẽ làm trẻ nóng, tăng tiết mồ hôi và dẫn đến hăm tã.
4.3. Trường hợp nào cha mẹ cần tìm đến tư vấn của bác sĩ?
Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu vết hăm có các biểu hiện nghiêm trọng. Cụ thể là khi vết hăm trở nên nặng hơn hoặc không đáp ứng với điều trị tại nhà trong vòng 2-3 ngày.
Các dấu hiệu nhiễm trùng cần chú ý là khi trẻ bị sốt, mệt mỏi, hoặc xuất hiện mụn mủ (dấu hiệu nhiễm khuẩn), phát ban sưng tấy (dấu hiệu nhiễm nấm men), loét, phỏng nước hoặc rỉ dịch vàng.
Hăm tã ở trẻ sơ sinh là một tình trạng da phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được. Hăm tã nhẹ thường tự khỏi sau 3-4 ngày nếu cha mẹ áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà đúng cách, bao gồm việc giữ vùng da sạch và khô tuyệt đối, thay tã thường xuyên và sử dụng kem chống hăm. Việc theo dõi sát sao các dấu hiệu và tìm kiếm tư vấn y tế kịp thời khi tình trạng hăm không cải thiện là vô cùng quan trọng để bảo vệ làn da non nớt của bé.