Bú vặt là gì? Đây là tình trạng trẻ chỉ bú mẹ trong thời gian rất ngắn (5-10 phút đối với trẻ sơ sinh) rồi nhả ra, sau đó lại đòi bú liên tục sau 15-30 phút. Việc tìm hiểu nguyên nhân và khắc phục kịp thời thói quen bú vặt sẽ giúp bé cải thiện được chế độ dinh dưỡng và mẹ đỡ bớt mệt mỏi hơn.
1. Bú vặt là gì?
Bú vặt là gì? Bé bú vặt là hiện tượng thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Tình trạng này xảy ra khi trẻ không bú no một lần mà đòi bú nhiều lần, mỗi lần bú một lượng rất nhỏ.
Cụ thể về thời gian bú vặt được mô tả như sau:
– Đối với trẻ sơ sinh: Bé chỉ bú trong khoảng thời gian 5 – 10 phút.
– Đối với các bé lớn hơn (khoảng 4 – 6 tháng tuổi): Thời gian bú mỗi cữ chỉ khoảng 2 – 3 phút.
– Tần suất: Trẻ nhả vú mẹ và không chịu bú tiếp dù chưa no. Sau đó khoảng 20 – 30 phút hoặc 1 giờ đồng hồ, bé lại quấy khóc và đòi bú trở lại.
Nếu tình trạng bú vặt diễn ra lặp đi lặp lại nhiều lần, điều này sẽ gây ảnh hưởng đến quá trình phát triển của bé và khiến mẹ cảm thấy chán nản, mệt mỏi.
>> Xem thêm: Có nên hút sữa sau khi cho con bú hay không?
2. Các nguyên nhân phổ biến khiến trẻ bú vặt
Để tìm ra cách khắc phục thói quen bú vặt, mẹ cần nắm được nguyên nhân khiến trẻ lười bú hoặc bú không liên tục.
– Do cấu tạo dạ dày của trẻ: Tình trạng trẻ bú vặt thường xảy ra ở những trẻ dưới 12 tuần tuổi. Giai đoạn này, cấu tạo dạ dày của trẻ còn nhỏ nên bé thường no nhanh chỉ sau khi bú một lượng sữa rất ít. Bé nhanh đói trở lại sau khi đi tiểu 1 – 2 lần.
– Mẹ không đủ sữa cho trẻ bú: Lượng sữa mẹ tiết ra không đủ cho bé bú no bụng trong một cữ cũng là một nguyên nhân phổ biến khiến trẻ bú vặt. Khi đó, con sẽ luôn cảm thấy đói bụng và đòi ti mẹ thường xuyên. Các dấu hiệu cho thấy mẹ thiếu sữa bao gồm: số lượng nước tiểu của bé ít (trung bình ngày thứ 6 trở đi là 6 – 8 tã ướt/ngày), trẻ tăng cân chậm, ngực mẹ không căng tức, mẹ không cảm nhận được cảm giác “xuống sữa”.
– Trẻ ngậm bắt vú sai cách hoặc tư thế bú không thoải mái: Nếu mẹ cho bé bú sai cách, bé sẽ nhận không đủ sữa, bé mệt và mỏi nên có xu hướng muốn kết thúc cữ bú sớm. Trẻ ngậm bắt vú kém cũng dẫn đến sữa mẹ bị ứ đọng, ức chế sự tạo sữa, khiến trẻ không thoải mái.
– Trẻ muốn gần gũi mẹ hơn (nhu cầu cảm xúc): Bé đòi bú mẹ thường xuyên một phần là do bé bện hơi mẹ, muốn được mẹ ôm ấp, âu yếm và vỗ về để có cảm giác yên tâm và an toàn hơn.
– Do mẹ tạo thói quen bú vặt cho trẻ: Nhiều bà mẹ cứ thấy trẻ quấy khóc là lại cho con bú vì đây được xem là cách dỗ trẻ nhanh nhất. Nếu tình trạng này kéo dài, nó sẽ dần tạo thành thói quen xấu cho bé, khiến con luôn muốn ngậm ti mẹ ngay cả khi chưa thật sự đói.
– Trẻ đang trong giai đoạn tăng trưởng nhảy vọt (growth spurts): Khi trẻ đang trong giai đoạn tăng trưởng nhảy vọt (thường xảy ra khi bé được 3 tuần, 6 tuần, 3 tháng và 6 tháng tuổi), trẻ thường đói rất nhanh vì cơ thể cần nhiều năng lượng để phát triển. Trẻ có thể đòi bú với tần suất dày đặc hơn trong vài ngày, sau đó sẽ bú trở lại với tần suất bình thường.
3. Tác hại của việc bú vặt kéo dài đối với mẹ và bé
Bú vặt là gì và tác hại ra sao? Bú vặt nếu kéo dài sẽ gây nhiều ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của mẹ và bé.
Đối với bé: Trẻ bú vặt thường chỉ nhận được sữa đầu bữa (foremilk) mà không nhận được sữa cuối bữa (hindmilk). Sữa cuối bữa mới là nguồn sữa đặc, giàu chất béo và cung cấp nhiều chất dinh dưỡng quan trọng cho sự phát triển của trẻ. Trẻ nhanh đói khiến những giấc ngủ không đủ dài, đủ sâu, dẫn đến tình trạng ngủ vặt và quấy khóc, ảnh hưởng lớn đến quá trình phát triển thể chất và trí não.
Đối với mẹ: Việc phải thức dậy nhiều lần trong đêm để cho bé bú dẫn đến tình trạng mất ngủ, cơ thể uể oải, mệt mỏi, thậm chí là suy nhược trầm trọng. Bé bú vặt, mỗi lần bú ít, khiến sữa mẹ bị ứ đọng, dẫn đến ức chế tuyến sữa và giảm khả năng tạo sữa. Đây là nguyên nhân phổ biến gây ra các bệnh về tuyến vú như tắc tia sữa, viêm tuyến sữa hoặc mất sữa.
4. Giải pháp khắc phục tình trạng bú vặt hiệu quả cho mẹ bỉm
Để khắc phục tình trạng bú vặt, mẹ có thể tham khảo các biện pháp sau:
– Kéo dài khoảng cách giữa các cữ bú (giãn cữ bú): Đây là một trong những giải pháp hữu hiệu nhất giúp bé hết bú vặt. Khi bé quấy khóc, mẹ nên tìm cách dỗ dành trẻ bằng cách nghe nhạc, múa hát, vui chơi, thay vì cho bú ngay. Chỉ cung cấp sữa mẹ khi trẻ có các dấu hiệu đói rõ ràng và cần thiết. Khoảng cách giữa các cữ bú của bé nên kéo dài khoảng 2 – 3 giờ.
– Đảm bảo tư thế và khớp ngậm đúng chuẩn: Mẹ cần đánh giá lại xem đã cho bé bú đúng cách chưa. Bé bú đúng cách là khi miệng con ngậm đúng khớp ngậm; môi trên và môi dưới của bé đều mở rộng, bao hết đầu núm ti mẹ.
– Tạo môi trường yên tĩnh, ít phân tâm (phòng tối, tránh tiếng ồn và thiết bị điện tử) để con tập trung bú và bú được lượng sữa cần thiết, đặc biệt là với trẻ từ 2 – 3 tháng tuổi trở lên đã có xu hướng tò mò với môi trường xung quanh. Mẹ nên cho trẻ bú ở phòng tối, tránh tiếng ồn; tránh trò chuyện hoặc cho bé xem tivi, điện thoại khi bú.
– Tăng cường tiếp xúc da và ôm ấp bé: Mẹ nên đặt bé lên ngực khi cho bú và thường xuyên ôm ấp bé ngay cả khi không cho bé bú. Việc này giúp tăng mối liên kết tình cảm, tạo cảm giác an toàn và kích thích trẻ bú nhiều hơn, lâu hơn.
– Cải thiện nguồn sữa mẹ dồi dào: Nếu nguyên nhân là do mẹ thiếu sữa, mẹ cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng và uống đủ 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày. Mẹ cũng cần thường xuyên hút hoặc vắt sạch sữa sau mỗi cữ bú của trẻ để kích thích tuyến sữa hoạt động hiệu quả.
– Giữ cho bé luôn được mát mẻ: Tránh quấn bọc quá nhiều lớp quần áo cho trẻ, điều này có thể khiến trẻ cảm thấy buồn ngủ và không có hứng thú muốn thức giấc đòi bú khi đói hoặc bú vặt.
– Thay đổi người cho bé bú: Mẹ cũng nên thử nhờ người thân cho bé bú bình bằng sữa đã vắt trong trường hợp trẻ quấy khóc đòi bú liên tục. Điều này giúp trẻ tập trung vào việc bú sữa thay vì phân tâm bởi nhu cầu được gần mẹ.
– Đảm bảo mẹ nghỉ ngơi và tránh căng thẳng: Mẹ nên có thời gian nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế ngủ muộn. Nếu mẹ thường xuyên cảm thấy căng thẳng hoặc stress sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình tạo sữa và bài tiết sữa.
– Theo dõi các dấu hiệu tăng trưởng: Nếu trẻ bú vặt kéo dài kèm theo chỉ số chiều cao và cân nặng bị chậm tăng trưởng, hoặc có dấu hiệu bất thường, cha mẹ cần đưa con đến gặp bác sĩ để kiểm tra và có hướng điều trị hợp lý.
Bú vặt là một thói quen phổ biến nhưng không tốt, do trẻ chỉ bú một lượng sữa nhỏ trong thời gian ngắn rồi nhanh chóng đòi bú lại, dẫn đến thiếu hụt sữa cuối giàu dinh dưỡng và khiến mẹ kiệt sức. Để khắc phục tình trạng này, điều quan trọng nhất là cha mẹ cần kiên nhẫn trong việc giãn cữ bú, đảm bảo khớp ngậm đúng và cải thiện chất lượng sữa mẹ. Khi nhu cầu bú được điều chỉnh hợp lý, trẻ sẽ bú đủ no, thiết lập được thói quen ăn ngủ khoa học, đảm bảo sự phát triển toàn diện.