Nhiều mẹ bỉm sữa lo lắng và lầm tưởng rằng việc sử dụng máy hút sữa thường xuyên sẽ khiến lượng sữa mẹ ngày càng giảm đi, thậm chí là mất sữa. Đây là một quan niệm không đúng về sinh lý học của việc sản xuất sữa mẹ. Thực tế, cơ thể mẹ hoạt động theo nguyên tắc cung – cầu (supply and demand). Không phải “càng hút sữa càng ít”, mà là “hút sữa không đúng cách sẽ khiến sữa bị ít đi”.
1. 03 lý do gây ra lầm tưởng “Càng hút sữa càng ít”
1.1. Cơ chế điều tiết sữa mẹ theo nguyên tắc cung – cầu
Cơ thể mẹ sản xuất sữa dựa trên nhu cầu của bé (hoặc nhu cầu “giả lập” khi mẹ hút sữa).
– Sản xuất sữa nhiều hơn: Khi vú được làm trống (do bé bú hoặc mẹ hút) thường xuyên và hiệu quả, cơ thể nhận tín hiệu rằng cần phải sản xuất nhiều sữa hơn để đáp ứng.
– Sản xuất sữa ít hơn: Nếu vú bị căng đầy và không được làm trống trong thời gian dài, sẽ sản sinh ra một loại protein đóng vai trò là chất ức chế, báo hiệu cho cơ thể mẹ rằng đã có đủ sữa và nên giảm tốc độ sản xuất sữa.
Do đó, việc hút sữa đúng cữ và làm trống bầu ngực hoàn toàn là cách hiệu quả nhất để kích thích cơ thể sản xuất nhiều sữa hơn, không phải là làm giảm sữa.
1.2. Hút sữa sai kỹ thuật và không đủ cữ
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến các mẹ nghĩ rằng mình bị ít sữa khi hút:
– Hút không đủ cữ (không đủ lần): Đặc biệt trong giai đoạn đầu (6-12 tuần đầu sau sinh), mẹ cần hút sữa tối thiểu 8 – 12 lần/ngày (bao gồm cả các lần bé bú) để thiết lập nguồn sữa. Việc hút quá ít cữ (ví dụ chỉ 3-4 lần/ngày) sẽ khiến nồng độ FIL tăng lên, dẫn đến giảm sản xuất sữa.
– Hút không đủ thời gian: Để đảm bảo làm trống bầu ngực hiệu quả và kích thích cữ tiếp theo, mẹ cần hút đủ thời gian (thường 20-30 phút mỗi cữ, đến khi không còn sữa chảy). Hút quá nhanh có thể bỏ sót sữa béo và không làm trống hoàn toàn, gây giảm sữa.
– Sử dụng máy hút sữa kém chất lượng/sai phễu: Máy hút sữa không đủ lực hoặc phễu hút không vừa với kích thước núm vú có thể gây đau, tổn thương, và đặc biệt là không thể hút sữa hiệu quả, khiến bầu ngực không được làm trống tối đa.
1.3. Các yếu tố khác
Sự giảm lượng sữa có thể không đến từ việc “hút sữa” mà đến từ các yếu tố sinh lý và sức khỏe của mẹ:
– Căng thẳng, Mệt mỏi: Stress làm giảm hormone Oxytocin (hormone giúp sữa xuống) và tăng Cortisol (hormone gây căng thẳng), cản trở phản xạ xuống sữa.
– Thiếu ngủ trầm trọng ảnh hưởng đến hormone Prolactin (hormone sản xuất sữa), làm giảm khả năng tạo sữa của cơ thể.
– Chế độ dinh dưỡng và nước uống: Mẹ không ăn đủ chất, đặc biệt là không uống đủ nước (ít nhất 2-3 lít nước/ngày) sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thể tích sữa.
– Bệnh lý: Một số vấn đề sức khỏe như tuyến giáp, chu kỳ kinh nguyệt quay lại, hoặc sử dụng thuốc tránh thai chứa Estrogen có thể làm giảm sữa.
2. Làm thế nào để hút sữa hiệu quả và duy trì nguồn sữa dồi dào?
Để tránh lầm tưởng “càng hút càng ít” và duy trì nguồn sữa ổn định, mẹ cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
– Hút đúng cữ (Tần suất): Thiết lập lịch hút sữa đều đặn. Giai đoạn đầu, hút 8-12 cữ/ngày. Khi nguồn sữa đã ổn định, duy trì 5-7 cữ/ngày để giữ sữa.
– Hút đủ thời gian: Đảm bảo hút 20 – 30 phút/cữ hoặc cho đến khi sữa không còn chảy. Nên sử dụng máy hút đôi để tiết kiệm thời gian và tăng cường kích thích.
– Massage và nén ép: Kết hợp massage bầu ngực nhẹ nhàng và nén ép (Comprehension) trong khi hút để đảm bảo sữa được ra hết, đặc biệt là phần sữa béo (sữa cuối).
– Uống đủ nước và dinh dưỡng: Đảm bảo uống đủ 2-3 lít nước ấm mỗi ngày, ăn đủ calo và đa dạng dưỡng chất.
– Nghỉ ngơi và thư giãn: Cố gắng ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thoải mái. Sữa xuống hiệu quả hơn khi mẹ thư giãn.
Hút sữa giúp duy trì và tăng cường nguồn sữa mẹ, đặc biệt cho các mẹ đi làm hoặc bé không bú mẹ trực tiếp. Nếu bạn cảm thấy lượng sữa giảm khi hút, hãy kiểm tra lại tần suất, thời gian, kỹ thuật hút và các yếu tố sức khỏe cá nhân xem đã chính xác chưa nhé. Hãy theo dõi Primavita qua Fanpage hoặc Tiktok để biết thêm những mẹo hay trong chăm sóc con nhé!