Nấc cụt là một hiện tượng phổ biến và thường xuyên xảy ra ở trẻ sơ sinh, khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng. Phần lớn các trường hợp nấc cụt ở trẻ nhỏ là vô hại và thường tự hết. Cùng Primavita tìm hiểu nguyên nhân và cách xử lý nấc cụt cho con nhanh chóng và hiệu quả nhé!
1. Nấc cụt ở trẻ sơ sinh là hiện tượng gì?
Nấc cụt là một phản xạ tự nhiên của cơ thể, xảy ra khi cơ hoành – cơ lớn nằm dưới phổi, có vai trò quan trọng trong quá trình hô hấp – bị kích thích và co thắt đột ngột, không tự chủ. Mỗi lần cơ hoành co thắt, thanh quản và dây thanh âm đột ngột đóng lại, tạo ra âm thanh “nấc” đặc trưng.
Ở trẻ sơ sinh, cơ hoành chưa phát triển hoàn thiện và rất nhạy cảm, vì vậy trẻ rất dễ bị nấc cụt. Các cơn nấc thường đến và đi rất nhanh, không gây đau đớn hay khó chịu quá mức cho bé, và thường tự hết sau vài phút.
2. Nguyên nhân gây ra nấc cụt ở trẻ sơ sinh
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến nấc cụt ở trẻ sơ sinh, chủ yếu liên quan đến thói quen ăn uống và sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ:
– Bú quá nhanh và nuốt nhiều không khí: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi trẻ bú mẹ hoặc bú bình quá nhanh, chúng dễ nuốt phải một lượng lớn không khí vào dạ dày. Không khí này làm dạ dày căng ra và chèn ép lên cơ hoành, gây ra các cơn co thắt.
– Ăn quá no: Khi dạ dày của bé căng phồng do ăn quá nhiều, nó sẽ gây áp lực lên cơ hoành và kích hoạt các cơn nấc cụt. Tình trạng này thường xảy ra khi mẹ cố ép bé bú hết sữa trong bình hoặc cho bé bú quá lâu.
– Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Nấc cụt có thể là một trong những dấu hiệu của trào ngược. Khi dịch vị từ dạ dày trào ngược lên thực quản, nó có thể kích thích các dây thần kinh liên kết với cơ hoành, dẫn đến nấc.
– Thay đổi nhiệt độ đột ngột: Sự thay đổi nhiệt độ môi trường từ nóng sang lạnh hoặc ngược lại cũng có thể khiến cơ thể bé bị sốc nhẹ, gây ra nấc cụt. Ví dụ, khi bé đang ngủ trong phòng ấm, mẹ bế bé ra phòng lạnh hơn.
– Cảm xúc mạnh: Khi trẻ khóc to, cười lớn hoặc ho mạnh, nhịp thở của bé bị thay đổi đột ngột, có thể làm co thắt cơ hoành và gây nấc.
3. Cách xử trí khi trẻ sơ sinh bị nấc cụt
Phần lớn nấc cụt sẽ tự hết, nhưng nếu cha mẹ muốn giúp bé dễ chịu hơn, có thể áp dụng một số phương pháp đơn giản sau:
– Mẹ có thể dùng ngón tay cái và ngón tay trỏ bóp nhẹ nhàng hai cánh mũi của bé, đồng thời khép miệng bé lại trong vài giây. Lặp lại động tác này khoảng 15 lần, mỗi lần cách nhau 3 giây. Hoặc, mẹ cũng có thể dùng hai ngón tay trỏ nhẹ nhàng bịt vào hai lỗ tai của trẻ khoảng 30 giây.
– Thay đổi tư thế cho bú: Nếu bé thường xuyên bị nấc cụt sau mỗi lần ăn, nguyên nhân có thể là do bé bú chưa đúng cách, nuốt nhiều không khí. Mẹ nên thay đổi tư thế cho bé bú để hạn chế tối đa lượng không khí đi vào dạ dày của bé. Ví dụ, hãy đảm bảo bé ngậm khớp vú đúng hoặc chọn núm vú bình phù hợp. Bế bé thẳng người sau khi bú và vỗ ợ hơi cũng là cách hiệu quả để giảm áp lực lên cơ hoành.
– Thay đổi tư thế cho bé: Nếu bé đang nằm, hãy bế bé lên, đặt bé ở tư thế thẳng đứng. Vỗ nhẹ lưng hoặc xoa lưng cho bé. Tư thế này giúp không khí trong dạ dày thoát ra ngoài dễ dàng hơn, giảm áp lực lên cơ hoành.
– Vỗ ợ hơi cho bé trong và sau khi bú là một biện pháp phòng ngừa và xử lý nấc cụt rất hiệu quả. Cách vỗ ợ hơi: Bế bé ở tư thế thẳng, đầu dựa vào vai mẹ. Một tay giữ bé, tay còn lại khum lại và vỗ nhẹ nhàng lên lưng bé. Hoặc đặt bé ngồi trên đùi, người hơi nghiêng về phía trước, một tay đỡ cằm và ngực bé, tay kia vỗ lưng.
– Nếu bé đã trên 6 tháng tuổi, có thể cho bé uống một vài thìa nước ấm để làm dịu cơ hoành – Đối với trẻ đang bú mẹ hoặc bú bình nhưng không muốn bú thêm, việc cho trẻ ngậm ty giả có thể giúp thay đổi nhịp thở, làm giãn cơ hoành và chấm dứt cơn nấc.
4. Những điều cha mẹ nên tránh khi bé bị nấc cụt và cách phòng ngừa
– Không dọa nạt hay làm bé giật mình: Phương pháp này có thể hiệu quả với người lớn nhưng lại rất nguy hiểm với trẻ sơ sinh. Nó có thể khiến bé sợ hãi, quấy khóc và làm nấc cụt trở nên tồi tệ hơn.
– Không cho bé uống nước chanh hoặc các loại thuốc dân gian không rõ nguồn gốc Điều này có thể gây hại cho hệ tiêu hóa còn non nớt của bé.
Phòng ngừa nấc cụt tốt nhất là từ thói quen ăn uống hàng ngày. Cha mẹ nên:
– Cho bé bú đúng cách: Đảm bảo bé ngậm khớp vú đúng, không nuốt phải nhiều không khí.
– Cho bé bú từ từ: Không ép bé bú quá nhanh hoặc quá nhiều.
– Chia nhỏ các cữ bú: Cho bé bú nhiều lần trong ngày, mỗi lần một lượng vừa phải.
– Vỗ ợ hơi thường xuyên: Vỗ ợ hơi cho bé sau mỗi cữ bú hoặc khi bé bú được khoảng 2-3 phút để không khí thoát ra ngoài.
– Giữ ấm cho bé: Tránh để bé bị thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Nếu cơn nấc kéo dài liên tục và không có dấu hiệu thuyên giảm, kèm theo các triệu chứng bất thường như quấy khóc nhiều, nôn trớ, chán ăn, sụt cân, thở khò khè hoặc co giật, hãy cho bé đi khám để có biện pháp xử lý kịp thời.
Nấc cụt ở trẻ sơ sinh là hiện tượng sinh lý bình thường. Cha mẹ hãy bình tĩnh quan sát và áp dụng các biện pháp xử lý an toàn để giúp bé dễ chịu hơn. Hãy theo dõi chúng tôi qua Fanpage hoặc Tiktok để biết thêm những mẹo hay trong chăm sóc con nhé!